Brakuje Państwu w pobliżu domu miejsca, w którym można delektować się poranną kawą lub grillować z przyjaciółmi w komfortowych warunkach i na świeżym powietrzu, chronieni zarówno przed słońcem, jak i letnią ulewą? Pergola lub altana to proste konstrukcje, które przy odrobinie umiejętności można wykonać także samodzielnie. Przygotowaliśmy dla Państwa szczegółową instrukcję.
Domek ogrodowy i altanki to proste, ale bardzo praktyczne konstrukcje o wielu zastosowaniach. Mogą pod nimi znajdować się na przykład ogrodowe miejsca do siedzenia, miejsce do grillowania, przechowywanie drewna, a także parking dla rowerów lub łodzi. Jaka jest między nimi różnica? Pergole są zazwyczaj prostsze, mają prostokątny plan i dach jednospadowy o łagodnym nachyleniu, często przylegają do domu lub domku ogrodowego.
W przeciwieństwie do tego altany zawsze stoją samodzielnie. Zwykle mają skośny dach (dwuspadowy lub namiotowy), bardziej skomplikowaną konstrukcję ścian z różnymi ozdobnymi elementami i mogą mieć również bardziej skomplikowany (np. wielokątny) układ. Jedno jednak mają oba te typy zadaszeń ogrodowych wspólne – tworzą miejsce chronione przed słońcem, deszczem i częściowo wiatrem, miejsce, w którym panuje spokój.
Gardeon TIP: Często pojawia się również praktyczne pytanie, gdzie schować rzeczy, które nie powinny być cały czas na widoku. Domek ogrodowy to najlepsza opcja do przechowywania rzeczy z tarasu. Wiele osób zaczyna od pergoli dla wygody, a z czasem odkrywa, że dopiero połączenie domku ogrodowego z zadaszeniem sprawia, że ogród staje się naprawdę funkcjonalną przestrzenią.
W pierwszym kroku należy wybrać odpowiednie miejsce na pergolę lub altanę. Idealnie, jeśli z pod dachu będzie ładny widok i nie będzie to zbyt daleko od domu (zastanówcie się, jak daleko będziecie musieli chodzić na przykład po surowce podczas grillowania). Jednocześnie należy pamiętać, aby budowla nie przeszkadzała w widoku z domu, nie zasłaniała okien ani nie rzucała cienia na rabaty, które potrzebują słońca.
Ze względu na dobre sąsiedzkie relacje, nie jest również wskazane umieszczanie altany zbyt blisko ogrodzenia. Aby uniknąć kosztownych prac ziemnych, lepiej wybierz miejsce na płaskim terenie, przemyśl także, które ze ścian będą pełne, aby chronić się na przykład przed dominującym wiatrem lub niechcianymi spojrzeniami z ulicy.
Optymalne wymiary najlepiej określisz w zależności od tego, jakie wyposażenie planujesz umieścić w altanie lub pod pergolą. Idealnie jest wykonać prosty szkic altany, a właściwie jej rzut, na papierze w kratkę. W ten sposób dowiesz się, na jaką powierzchnię zmieści się na przykład stół z sześcioma krzesłami lub wygodne fotele i stół ogrodowy.
Oprócz mebli ogrodowych, altana może mieć również stałe wyposażenie, na przykład murowany kominek z grillem lub zlew. W takim przypadku należy również przemyśleć kwestie dachu altany i komina (komin musi mieć odpowiednią wysokość i trzeba będzie rozwiązać jego przejście przez dach), a także odpowiednie umiejscowienie altany z uwagi na dostęp do niezbędnych instalacji i odległość od nich. Z góry należy przygotować przyłącze wody, odpływ lub instalację elektryczną do oświetlenia.
Gardeon TIP: Wiele porad i dobrych wskazówek dotyczących odpowiedniego rozmiaru pergoli znajdziesz również w naszym artykule Jak duża powinna być pergola.
Te trzy rzeczy są ze sobą logicznie powiązane, a podejmowanie decyzji bywa nie tylko praktyczne, ale także „sercowe”. Jeśli chodzi o materiał (i związaną z tym konstrukcję pergoli), zasadniczo macie trzy możliwości – altana i pergola mogą mieć murowaną, drewnianą lub stalową konstrukcję. Najczęściej do samodzielnej budowy wykorzystuje się drewno. Jest ono bowiem dostępne i łatwe w obróbce, ma jednak także swoje wady – pod wpływem wilgoci, promieni słonecznych, a także grzybów czy zwierząt zazwyczaj ulega degradacji.
Aby drewno wytrzymało jak najdłużej, potrzebuje regularnej konserwacji i odnawiania powłoki ochronnej. Ciekawym pomysłem jest także połączenie murowanych słupów lub ścian z drewnianą konstrukcją dachu. W takim przypadku jednak należy liczyć się z wyższymi wymaganiami co do fundamentów pod altanę, większym nakładem pracy oraz wyższą ceną.
Odpowiedni czas na budowę domku ogrodowego lub pergoli to wiosna do jesieni. Jeśli wszystko dobrze przygotujesz i zaplanujesz, samodzielną budowę zrealizujesz we dwoje w ciągu weekendu lub dwóch.
Najpierw będziesz potrzebować projektu altany lub pergoli, a dokładniej szczegółowego planu, z którego wynikną nie tylko wymiary i rodzaj materiału konstrukcyjnego, ale także sposób łączenia oraz ilość i typ materiału łączącego. Powinieneś przemyśleć możliwości założenia, czyli zakotwienia zadaszenia, charakter podłogi oraz sposób pokrycia dachu.
Na podstawie szczegółowego rysunku możesz następnie poprawnie zakupić wszystko, co potrzebujesz, i postępować przy pracy bez zbędnych opóźnień. Dopiero gdy masz dobrze przemyślane wszystkie szczegóły budowy, możesz przystąpić do pracy. Dla inspiracji przedstawiamy podstawowy proces budowy prostego drewnianego domku ogrodowego lub pergoli.
Za pomocą kołków i sznurka wyznacz planowany kształt budowli. Kołki wbij w ziemię w rogach przyszłego domku ogrodowego lub pergoli. Powierzchnia, na której stanie zadaszenie, powinna być równa, w przeciwnym razie należy ją wyrównać (najlepiej wykopać, ponieważ przy nasypie konieczne jest zagęszczenie).
Jako słupy zazwyczaj stosuje się drewniane belki, które mocuje się do stalowych kotwiących podstaw. Stalowe podstawy mogą być wbijane (wbijane bezpośrednio w ziemię) lub przeznaczone do zabetonowania w betonowych podstawach (do ich wykonania można użyć również betonowych bloczków), ewentualnie przystosowane do przymocowania do gotowego utwardzonego betonu. Jeśli użyjesz kotwiących podstaw, które wkłada się do świeżego betonu, z mocowaniem drewnianych słupków będziesz musiał poczekać co najmniej tydzień, aby beton osiągnął około 80% ostatecznej wytrzymałości.
I nie zapomnij, że jeśli chcesz mieć w altanie kominek, będzie potrzebował własnej podstawy.
Zanim przystąpicie do montażu drewnianych elementów, powinniście je zabezpieczyć odpowiednimi preparatami. Idealnie jest nasycić je preparatem biobójczym (nasycającym) i jako warstwę ochronną zastosować lakier w postaci cienkowarstwowej lazury, ewentualnie możecie sięgnąć po tzw. preparat 2 w 1, czyli nasycacz i lazurę w jednym. Do malowania idealnie nadaje się czas twardnienia betonu, ewentualnie możecie pomalować altanę dopiero po montażu.
Drewniana konstrukcja nośna zadaszenia składa się z pionowych słupów, poziomych belek i skośnego wzmocnienia. Na słupy zazwyczaj używa się solidniejszych kantówek, ewentualnie rustykalnie wyglądających okrąglaków, pozostałe elementy mogą być wykonane również z pary desek. Przemyślcie także sposób łączenia poszczególnych elementów (sprytnym rozwiązaniem jest np. tzw. zakładka, wycięcie połowy grubości na obu kantówkach i wsunięcie ich w siebie).
Podstawowe słupy zawsze znajdują się w rogach altany lub pergoli, przy większych rozpiętościach lub subtelniejszych średnicach elementów konstrukcyjnych mogą je jednak uzupełniać dodatkowe słupki. Poziome belki powinny być umieszczone w obu kierunkach. Wzdłuż są to wiązary, przeciwległe słupy łączą poprzeczki. Wzmocnienie stanowią skośne podpory, które muszą usztywnić konstrukcję w kierunku poprzecznym i wzdłużnym. W przeciwnym razie pod wpływem siły poziomej (np. wiatru) mogłaby się złożyć jak domek z kart.
Prostsza wersja to dach jednospadowy, który ma jedną płaszczyznę o nachyleniu od 3° do 15°. Tak niski kąt nachylenia może być jednak niekorzystny, gdy spadnie dużo śniegu, który nie zejdzie z dachu i może obciążyć altanę. Bardziej skomplikowaną opcją jest dach dwuspadowy, który zazwyczaj ma większe nachylenie. Do konstrukcji dachu ogólnie używa się kantówek i elementów o mniejszym przekroju.
Konstrukcję dachu jednospadowego tworzą wzdłużne wiązary, do których wystarczająco gęsto mocuje się poprzeczki. Nachylenie uzyskuje się różnicą wysokości między słupami po przeciwległych stronach pergoli. W przypadku skośnego dachu dwuspadowego na wiązarach zamocowane są elementy w kształcie litery A. Tworzą je skośne krokwie, które w kalenicy są ze sobą połączone w kształcie odwróconej litery V, a mniej więcej w połowie wzmocnione poziomymi klamrami (parą desek). Odległość między poprzeczkami a krokwiami wynosi zazwyczaj od 80 do 120 cm.
Pokrycie należy zawsze wybierać w zależności od nachylenia dachu. Dla mniejszych nachyleń odpowiednie są na przykład pokrycia blaszane, gonty asfaltowe lub płyty z poliwęglanu kompozytowego. Przy większym nachyleniu i bardziej solidnej konstrukcji pergoli można również zastosować dachówki.
Na wybranym typie pokrycia zależy konstrukcja podkładowa. Na przykład gont asfaltowy wymaga ciągłego podbicia (podkład) z drewnianych desek lub materiału płaskiego (np. płyt OSB). Na podkładzie pod pokrycie mocuje się jeszcze papę asfaltową, która pełni funkcję zabezpieczającą przed wilgocią. Dachówki układa się na łatach dachowych, które są przykręcane do krokwi w odpowiednich odstępach. Od spodu dach można wykończyć widocznym podbiciem z obrobionych desek (np. z profilu tatrzańskiego).
Nie możemy zapomnieć o zakończeniu dachu (blachowanie, rynny i rury spustowe).
Na niektórych ścianach altany lub pergoli warto zrealizować również wypełnienie, które będzie chronić przed wiatrem lub ciekawskimi spojrzeniami. Można do tego użyć drewnianego profilu z wpustem (tzw. profil tatrzański), lub bardziej przewiewnego łatania czy siatki z ukośnych drewnianych listew, która będzie wsparciem dla roślin pnących. W tym zakresie naprawdę nie ma ograniczeń dla wyobraźni.
I tutaj możliwości są niezliczone. Można wybrać deski drewniane lub kompozytowe, które stosuje się na tarasach i mocuje na ruszcie umieszczonym w żwirowym podłożu. W żwirowym podłożu można również położyć płytki betonowe lub cegły, ale także drewniane klocki czy kamienne chodniki. Jeśli podobają się Państwu płytki ceramiczne, wybierzcie takie, które są antypoślizgowe i przeznaczone do użytku zewnętrznego.
W tym przypadku jednak będzie trzeba wykonać betonową płytę, na którą przykleicie płytki. Jeśli wzmocnicie beton siatką zbrojeniową, wystarczy płyta o grubości około 10 do 15 cm na równie grubym żwirowym podłożu. Taka prosta betonowa płyta nie może jednak służyć jako fundament pod altanę czy kominek, lecz jedynie do przenoszenia obciążenia od osób i urządzeń altany.
Gardeon TIP: Praktyczną instrukcję znajdziecie w artykule Przygotujcie samodzielnie podkład pod zadaszenie w jeden weekend.
Czy wydaje się to zbyt skomplikowane? Chcielibyście mieć pergolę szybko, czysto i bez zmartwień? Dokładnie tak przebiega budowa montowanych pergoli i zadaszeń dla samochodów z naszej oferty. Wystarczy skorzystać z naszego konfiguratora, w którym zaprojektujecie budowlę, która będzie odpowiadać Waszym potrzebom. W umówionym terminie przywieziemy do Was wszystkie elementy montażowe i części, a jeśli skorzystacie z usług naszej ekipy montażowej, nowa pergola może stanąć w Waszym ogrodzie już w ciągu 3 godzin.
Interesuje Was, jak będzie przebiegał montaż? Zobaczcie przejrzysty proces montażu lub realizacje naszych budowli ogrodowych w galerii.
Czy potrzebuję pozwolenia na budowę pergoli?
Budowę zwykłej pergoli wystarczy zgłosić w urzędzie budowlanym. Jeśli powierzchnia nie przekracza 50 m², nie jest wymagane pozwolenie na budowę. Więcej na ten temat znajdziesz w artykule o pozwoleniach na budowę.
Czy pergole i wiaty można dodatkowo zamknąć?
Tak, zazwyczaj jest to możliwe, ale warto wcześniej pomyśleć, gdzie będą pełne ściany, jakiej prywatności oczekujesz i która strona jest wietrzna. Przy późniejszym zamykaniu często decydują szczegóły, takie jak nośność, punkty kotwiczenia, odprowadzenie wody i elementy przesuwne.
Gdzie umieścić boczną ścianę?
Boczną ścianę umieść od strony, z której najczęściej wieje wiatr lub pada deszcz pod dach, ewentualnie tam, gdzie potrzebujesz więcej prywatności (sąsiedzi, ulica). Otwórz stronę z ładnym widokiem, aby nie „zamknąć” przestrzeni bez potrzeby.
