lub szybki kurs prawidłowego kompostowania. :)

W ogrodzie nigdy nie brakuje odpadów biologicznych. Szczególnie jesienią gromadzi się ich mnóstwo, ale powstają one również na bieżąco w ciągu sezonu i wymagają systematycznej utylizacji. Idealnym rozwiązaniem jest kompostowanie. Dzięki niemu z resztek roślinnych powstaje wartościowy i przede wszystkim naturalny nawóz. Nie wiedzą Państwo, jak to zrobić? Mamy dla Państwa prostą instrukcję kompostowania.

Czym jest kompostowanie?

To właściwie dwie pożyteczne rzeczy w jednej – z jednej strony sprawnie pozbędą się Państwo dużej części odpadów ogrodowych, z drugiej zaś uzyskają dojrzały kompost, który jest w rzeczywistości nawozem organicznym, idealnym do uprawy roślin. W procesie kompostowania, oprócz resztek organicznych, niezbędne są żywe organizmy (bakterie, grzyby i różne bezkręgowce), które dbają o ich rozkład. Dla nich kluczowa jest odpowiednia wilgotność i dostęp powietrza. W ten sposób powstają warunki, w których mikroorganizmy rozmnażają się i przekształcają odpady biologiczne w wysokiej jakości próchnicę – oznacza to, że biochemicznie rozkładają substancje organiczne na substancje podstawowe, podobnie jak dzieje się to w naturze w wierzchniej warstwie gleby.

Jak prawidłowo przygotować kompost?

Podstawową zasadą produkcji kompostu jest warstwowanie. Na spód trafiają grubsze odpady ogrodowe, na których stopniowo układa się te drobniejsze. Jednocześnie warto zachować proporcję 1:2, co oznacza, że na jedną trzecią suchego materiału powinny przypadać około dwie trzecie wilgotnej masy. Jest to ważne po pierwsze dlatego, aby do kompostu dostała się wilgoć, która jest niezbędnym warunkiem prawidłowego kompostowania, a po drugie, aby w odpowiednim stosunku wymieszać materiały bogate w azot z materiałami węglowymi. Materiały azotowe są zazwyczaj wilgotne i miękkie (np. skoszona trawa, resztki ogrodowe po zbiorach itp.), natomiast materiały węglowe są przeważnie suche i twarde (np. zrębki drewniane, trociny, liście, słoma…).

Gdy warstwa materiału biologicznego osiągnie około 30 cm, należy posypać ją ziemią i można kontynuować układanie odpadów. Całkowita wysokość kompostu powinna wynosić idealnie około 1,5 m. Oprócz warstwowania, kompost należy przynajmniej raz lub dwa razy w miesiącu dokładnie przerzucić lub przekopać. Zapewni to napowietrzenie, ponieważ do prawidłowego kompostowania niezbędny jest dostęp tlenu.

Kompostować można przez cały rok, nawet zimą można coś dorzucić, choć w miesiącach zimowych proces kompostowania przebiega naturalnie najwolniej.

Co nadaje się do kompostu, a co nie?

Oczywiście trafiają do niego odpady ogrodowe, ale nie wszystkie. Odpowiednie są resztki owoców i warzyw, liście, naci, trawa, zielone pędy drzew i krzewów, a także gałęzie, kora i inna masa drzewna. Wszystkie duże kawałki muszą zostać pocięte lub przycięte sekatorem na mniejsze części, a drewno i gałęzie najlepiej rozdrobnić w rozdrabniaczu. Na kompost można również wrzucić wystudzony popiół drzewny oraz niektóre odpady kuchenne (fusy z kawy, torebki po herbacie, pokruszone skorupki jaj lub orzechów, obierki z owoców i warzyw).

Resztki gotowanych potraw zaleca się dodawać tylko w małych ilościach i mieszać je z większą ilością suchego materiału. Kompost można wzbogacić wapnem mielonym, mączką rogową (dostarcza azot), a także niektórymi roślinami – na przykład żywokost, wrotycz, rabarbar, pokrzywa czy piołun potrafią uzdrowić glebę dzięki zawartym w nich substancjom. Aby jednak ten efekt był wystarczająco intensywny, należy dodać ich do kompostu więcej.

A czego nie wolno wrzucać do kompostu? Kompostownik to nie śmietnisko, więc zdecydowanie nie powinny się w nim znaleźć żadne opakowania. Oczywiście nie rozłożą się w nim tworzywa sztuczne, szkło i metale, ale także tekstylia, kości i skóry. Na pewno nie należy dodawać trwałych chwastów z kłączami i nasionami, roślin traktowanych chemicznie, chorych oraz zaatakowanych przez szkodniki (te najlepiej spalić). Do domowego kompostu nie należą również odchody zwierząt domowych (wyjątkiem są tylko zwierzęta roślinożerne).

W warunkach domowych, czyli przy kompostowaniu na zimno, nie osiąga się bowiem temperatury wystarczająco wysokiej do procesu tzw. higienizacji, podczas której pod wpływem ciepła giną drobnoustroje chorobotwórcze oraz większość nasion chwastów.

Kiedy kompost jest gotowy?

Gdy nie widać w nim nierozłożonych resztek roślinnych, zapachem przypomina ściółkę leśną, ma ciemny kolor i pulchną konsystencję. Wtedy kompost jest dojrzały. Najlepiej wybierać go wiosną. Przed użyciem w ogrodzie zawsze warto go przesiać, a ewentualne nierozłożone resztki wrzucić do nowego kompostu.

A jak długo właściwie trwa, zanim kompost będzie gotowy? Grzyby, bakterie i zwierzęta potrafią wytworzyć go z odpadów roślinnych w około rok. Proces ten można jednak spowolnić (nawet nieświadomie) lub przyspieszyć.

Jak przyspieszyć kompostowanie?

Jeśli na przykład będą Państwo wrzucać na kompost łodygi z przekwitłymi kwiatami, wyschnięte kępy bylin czy resztki z uprawy warzyw w takiej formie, w jakiej zostaną zebrane z ogrodu (choć powszechnie tak się robi), będą się one rozkładać niepotrzebnie długo i zajmą więcej miejsca.

I odwrotnie, im mniejsze cząsteczki będą Państwo kompostować, tym szybciej przebiegnie proces ich przemiany. Zwiększa się w ten sposób powierzchnia, na którą mogą oddziaływać organizmy glebowe. Szczególnie pomocne jest rozdrobnienie materiału drewnianego w rozdrabniaczu do odpadów ogrodowych, co nie tylko tnie go na mniejsze części, ale jednocześnie narusza jego strukturę.

Jeśli chcą Państwo przyspieszyć dojrzewanie kompostu, można użyć tzw. aktywatorów kompostowania, czyli preparatów biologicznych (tabletki i proszki), które zawierają mieszankę naturalnych bakterii zdolnych do rozkładu substancji pochodzenia organicznego.

Gdzie umieścić kompostownik

Idealnie w półcieniu, z dala od domu, tarasu czy miejsca na ognisko. Powinien być łatwo dostępny – najlepiej utwardzoną ścieżką, a wokół kompostownika powinna znajdować się wystarczająca przestrzeń do przygotowania odpadów oraz do manewrowania gotowym kompostem (powinni Państwo móc np. swobodnie zawrócić tam taczką). W otoczeniu można posadzić rośliny drzewiaste, zwłaszcza krzewy, które uatrakcyjnią tę przestrzeń roboczą i jednocześnie dyskretnie ukryją ją przed wzrokiem. Dobrym wyborem mogą być również trejaże z roślinami pnącymi.

Wielkość kompostownika zależy od wielkości ogrodu i ilości powstających w nim odpadów, czyli od doboru roślin i sposobu ich pielęgnacji. Ważne jest jednak, aby posiadał on dwie oddzielne części: do jednej trafiają odpowiednie odpady roślinne, w drugiej znajduje się gotowy kompost. Boczne i tylne ściany kompostownika powinny być pełne, od przodu może być on otwarty.

Do produkcji kompostu można wykorzystać również kompostowniki, czyli zamknięte pojemniki bez dna (w ofercie dostępne są różne rodzaje, rozmiary i materiały). Można je stosunkowo łatwo przestawiać, a kompost dojrzewa w nich szybciej, ponieważ zapewniony jest dopływ powietrza przez ścianki. Niemniej jednak zawartość kompostownika również zaleca się od czasu do czasu przerzucić, a i w tym przypadku nie wolno zapomnieć o miejscu, gdzie będzie gromadzony gotowy kompost.

3 przydatne wskazówki dotyczące kompostowania

(i innego wykorzystania odpadów ogrodowych)

• Skoszona trawa

Do kompostu zdecydowanie nie należy sypać świeżo skoszonej trawy. Mogłaby ona bowiem zacząć gnić. Najpierw należy pozwolić jej przeschnąć, a następnie wymieszać ją z grubszymi odpadami ogrodowymi, najlepiej z rozdrobnionymi gałęziami. Taką mieszankę można bez obaw wrzucić nie tylko na kompost, w sezonie można ją wykorzystać również jako ściółkę. Jeśli rozsypią ją Państwo na rabatach lub pod drzewami wystarczająco grubą warstwą, zapobiegnie ona wzrostowi chwastów, zatrzyma wilgoć w glebie i w miarę stopniowego rozkładu wzbogaci ją w składniki odżywcze.

• Przycięte gałęzie

Do kompostu nie należą również całe gałęzie. Rozkładałyby się one zbyt długo. Należy je najpierw rozdrobnić w rozdrabniaczu do odpadów ogrodowych. Takie zrębki można albo skompostować (dzięki drobniejszej strukturze drewno szybciej się rozłoży), albo użyć do ściółkowania rabat (samodzielnie lub w mieszance z trawą).

• Opadłe liście

Większość liści można skompostować bez żadnych problemów. Ewentualnie można je jesienią zgarnąć pod korzenie roślin, które będą chronić przed mrozem. Liście niektórych drzew rozkładają się jednak bardzo powoli – to właśnie dlatego o liściach orzecha mówi się, że nie nadają się na kompost. Podobnie odporne liście ma na przykład dąb czy buk. Można je kompostować, ale najpierw trzeba je pociąć na mniejsze kawałki. Idealnie jest również wymieszać je z innymi odpadami ogrodowymi (na przykład ze skoszoną trawą lub nacią warzyw).

Jeśli nie mają Państwo gdzie składować swoich materiałów do kompostowania, poniżej mogą Państwo skonfigurować domek ogrodowy dopasowany do własnych potrzeb.

Źródło (Source):

Fotobank GARDEON